Donaald Tiraampi Pireezidaantii Laayibeeriyaatiin ‘eessatti Ingiliffa barte?” jedhanii gaafatan!
Tiraamp hooggantoota biyyoota Afrikaa shan irraa dhufan Masaraa Mootummaa Waayit Haawus keessatti kutaa soorataa pireezidaantiitti affeeranii waliin aakka dubbatan BBCn gabaaseera.
Dureen Ameerikaa akkaan falmisiisaa ta’an kun marsaa kana fuula ifaadhaan hooggantoota Afrikaa simatan.
Korri kun biyyoota Afrikaa kanneeniif carraa biizinasii ni bana jedhamee yaadama. Keessattuu damee albuudota akkaan qaalii ta’anii fi qabeenna uumamaa kaanii keessatti.
Hooggantoonni hedduun afaan adda addaa kan Ingiliffarraa adda ta’een dubbataa turan.
Haata’u malee kana jidduudhaa wayita Pireezidaantiin Laayibeeriyaa maayikii fudhachuun Ingiliffaan yaadasaanii ibsachuu eegalan, Donaald Tiraampitti adda itti ta’e.
Pireezidaant Yooseef Boyaakaayi Ingiliffa sadarkaasaa eeggateen yaada kana ibsatan.
”Laayibeeriyaa fi US michummaa yeroo dheeraa qabu. Imaammata keessan kan ‘Ammas Ameerikaa guddittii ijaaruu’ jedhutti ni amanna,” jedhan.
US hojiiwwan investimantii Laayibeeriyaa keessatti akka babal’istus gaafatan.
”Carrama kana waan nuuf kennitaniif isin galateeffanna,” jedhan.
Wayita pireezidaantiin Laayibeeriyaa Ingiliffaan haasaa taasisan Tiraamp xiyyeeffannaa fi miira raajeffannaan ilaalu, gurra itti qabanii dhaggeeffatu.
Aanga’aan Afrikaa kun dandeettii Ingiliffaa kana eessaa akka argatan yaadaan gaaffii keessa seenan, dubbii pireezidasntichaa booda waa’ee dandeettii afaaniisaaniirratti yaada kennuurraa eegalan.
”Ingiliffa bareedaadha,” jedhan Tiraamp. ”Akkasitti bareechitee Ingiliffaan dubbachuu eessatti baratte?”
Pireezidaant Boyaakaayi seeqqachuun deebii kennan. ”Laayibeeriyaama keessattii?” jedhan Tiraamp. ”Eeyyeen,” jechuun deebisaniif Pireezidaant Boyaakaayi.
”Kun baay’ee namatti tola, nama ajaayiba,” jedhan Pereezidaant Tiraamp.
”Namoonni as na waliin jiran hundi isaaniiyyuu akkanatti hin haasa’an, ittiyyuu hin dhihaatan.” jedhan.
Waltajjii sanarra kan turan Pireezidaantii Senegaal Basiiruu Diyoomaayee Faayee, Pireezidaantii Giinii Bisaawu Umaaroo Sisookoo, Pireezidaantii Moorishiyas Mohammad Owuld Gaazuwaanii, Pireezidaantii Laayibeeriyaa Yooseef Bayaakaayi, Pireezidaantii Gaaboon Biriinsi Oliguuyi Niguweemaa.
Laayibeeriyaan bara 1822 waldaa koloneeffattootaa Ameerikaa- American Colonization Society jedhamuun hundoofte.
Bakki kun jalqaba iddoo qubsuma garboota Ameerikaan walaba baastee fi kanneen deebi’anii qabamanii taatee hundoofte.
Waldaan kun garboonni walaba ta’anii gadhiifaman Ameerikaa keessatti lakkoofsi isaanii heddummaachuutti yaadda’uun Afrikaa keessa qubsiisuu barbaadanii kana godhan.
Bara 1947 qubsumni kun walabummaa isii labsachuun addunyaarraa Heeyitiitti aanuun biyya gurraachaa jalqabaa taate.
Afaan hojii mootummaa biyyattii Ingiliffa. Garuu afaan saboota adda addaa biyyattii keessatti ni dubbatama.