iraamp haleellaa haaraa US’n Iraan Odoola Qeshim irratti raawwatte mirkaneessan
OFM:Sadaasa.07/2026.Pireezidaantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp haleellaa waraanaa Ameerikaan Iraan Odoola Qeshim irratti raawwatte mirkaneessanii, Waashingitan marii Iraan waliin taasifteen “guddina guddaa” galmeessiteetti jedhan.
Tiraamp Jimaata darbe akka jedhanitti humnoonni Ameerikaa sirna ittisa qilleensaa Iraan irratti haleellaa xixiqqaa raawwachuu isaanii ibsaniiru.
Tiraamp Weest Paam Biich, Filooriidaatti gaazexeessitootaaf kennaniin, “Lagannaan xixiqqoo raawwachuuf jirra” jedhan.
Yaadni Tiraampi kun kan ba’e miidiyaaleen mootummaa Iraan naannoo Suusaa Odoola Qeshim, Strait of Hormuz, daandii boba’aa ergamuuf murteessaa ta’e irratti haleellaa misaa’ela lama erga gabaasanii yeroo muraasa booda.
Biroodkaastiin mootummaa IRIB ibsa waraana Iraan kennees gabaase, humnoonni ittisa qilleensaa biyyattii diroonii Ameerikaa MQ-9 Odoola Qeshim irra jiru addaan kutuun barbadeessuu isaanii ibseera.
Dhohiinsa Qeshm irratti dhaga’ameef deebii kennuudhaan, Ajajni Giddugaleessaa Ameerikaa (CENTCOM) kan hojii waraanaa Ameerikaa Baha Jiddugaleessaa keessatti raawwatu to’atu, haalli kun “haala tasgabbaa’aa” ta’uu ibseera.
Qondaalli CENTCOM tokko Aljazeeraaf akka himanitti, gabaasa kana akka beekanii fi yaada dabalataa akka hin qabne himaniiru.
Ibsa Jimaata darbe X irratti kenneen, CENTCOM akka jedhetti, US “odeeffannoo sagantaa niwukilaraa Iraan, dhaabbilee, meeshaalee fi hojjettoota hawaasa saayinsii keessatti argaman dabalatee, ykn hojiiwwan armaan olitti ibsaman kamiyyuu dabalatee badhaasa hanga doolaara miiliyoona 20 fi kaffaltii jijjiirraa” dhiyeessaa jirti.
Wiixata miidiyaaleen Iraan dhohiinsi dachaa Odoola Qeshm irratti mudate kan gabaasan yoo ta’u, miidiyaaleen Ameerikaa ammoo qondaaltonni waraanaa Ameerikaa “haleellaa ittisaa” jedhan Strait of Hormuz keessatti raawwachuu isaanii gabaasan.
Tiraamp Jimaata darbe irra deddeebiin ibsa gaazexeessitootaaf kennaniin bulchiinsi isaanii bakka bu’oota Tehiraan waliin mari’ataa akka jiru himaniiru.
”Yeroo ammaa kana isaan waliin haasa’aa jirra. Waliigaltee gochuu barbaadu,” jedhan pireezidaantiin Ameerikaa.
Itti dabaluudhaanis, “Iraan waliin guddina guddaa agarsiifneerra,” jechuun osoo bal’inaan hin ibsin.
Sambata darbe Qaaxar gabaasa mariin Ameerikaa fi Iraan fashalaa’e jedhu kuffiftee, himannaan akkanaa “warra waraana dheeressuu barbaadan” qofa akka tajaajilu akeekkachiifte.
Dubbi himaan Ministeera Dhimma Alaa Qaaxar Majed al-Ansari barruu Al-X irratti barreesseen, “Himata sobaa akkasii babal’isuun waraana dheeressuu fi naannicha tasgabbii dhabsiisuu qofaaf tajaajila,” jedhan.
Muummichi ministeeraa fi Ministirri Dhimma Alaa Qaaxar Sheek Mohaammad Bin Abdulrahmaan Bin Jaassim Al-Tanii Jimaata darbe Yunivarsiitii Oksifoorditti haasawa ummataaf taasisaniin, hammeenya guddaa naannoo ittisuuf tattaaffiin gidduu seenummaa sochiirra akka jiru ibsuun, rakkoon kun “hin badu” jechuun akeekkachiisaniiru.
Muummichi ministeeraa saganticha yunivarsiiticharratti haasawa taasisaniin, “Torban lamaan darban keessa miiltoowwan bulchiinsa Ameerikaa kanneen haala jiru to’achuu fi tasgabbeessuuf fedhii baay’ee dhugaa qaban waliin hojjenneerra” jedhan.
Tattaaffiin jidduu seenummaa itti fufee jira “haalli kun akka to’annaa jala hin baane ittisuuf,” itti dabaluudhaan, “galata sagalee ogeeyyii Teehiraan keessa jiran tokko tokkoof, to’annaa ala taasifneerra.”
Haleellaan Jimaata darbe taasifame erga Paartiin Rippabilikaan Tiraamp filannoo walakkeessa bara U.S. Kibxata darbe gaggeeffame irratti duubatti deebi’ee booda isa jalqabaati.
Tiraamp bu’aa filannoo kana waraana Iraaniin walqabsiisuun himatan.
Waliigaltee walakkeessa Kiibxata darbe irraa eegalee Tiraamp Iraan doorsisuu fi waraana banuuf qophii ta’uu isaanii yaada dhiyeessu jidduutti wal jijjiiraa turan.
Kamisa darbe Tiraamp Ameerikaan Iraan hafe “balleessuu” qabdi ta’uu mala kan jedhan yoo ta’u, yoo akkas ta’e “namoonni yeroo dhiyootti ni beeku” jedhan.
Qondaaltonni fi ajajoonni waraanaa Peentaagoon maqaan isaanii hin ibsamne Kiibxata darbe The New York Times’tti akka himanitti, humnoonni qilleensaa fi galaanaa U.S. kumaatamaan lakkaa’aman ajaja Tiraampiin Iraan irratti duula lolaa gurguddaa jalqabuuf qophii ta’aniiru.
Teehiraan yaada Tiraamp Ameerikaan Iraan irratti haleellaa guutuu raawwachuu dandeessi jedhuuf deebii kennuudhaan tattaaffii dippilomaasii cimsitee jirti.